Η λέξη θεατράνθρωπος της ταιριάζει. Θεατρικά κείμενα, εικαστική επιμέλεια, κούκλες και σκηνικά και αρκετές παραστάσεις με διάδραση, με ζωντάνια και σύγχρονη ματιά προς το απαιτητικό κοινό των παιδιών που κερδίζει πάντα.

«Μ’ ένα Κόκκινο Σκουφί» (σε κείμενο και κείμενο δικό της, κούκλες και σκηνικά) κάθε Σάββατο και «Μια αγκαλιά κι ένα φιλί κι ένα κουτό κουτί» (όπου έχει την εικαστική επιμέλεια, σε σκηνοθεσία, κείμενο Βαλεντίνας Παπαδημητράκη) κάθε Κυριακή, στο Θέατρο Επί Κολωνώ, τη θεατρική σεζόν 2025-26 καταθέτει, με τους συνεργάτες και συνεργάτιδές της, τη δική της ματιά στο θέατρο για παιδιά και μας καλεί στο ταξίδι.

Δεν θα δούμε απλά, θα φορέσουμε οι ίδιοι αν χρειαστεί το κόκκινο σκουφί! Όταν έρθει η στιγμή στην παράσταση, να σκεφτεί το κάθε παιδί, αν θα φορέσει κόκκινο σκουφί, πάει να πει πως όχι μόνο έχει δει αλλά πως έχει συνδεθεί, έχει νιώσει, έχει μπει στην θέση της κούκλας-κοριτσιού που αδικείται, θέλει να φωνάξει δυνατά την γνώμη του να την βοηθήσει. Αυτό είναι και το ζητούμενο, της παράστασης, το να μην είμαστε απλά θεατές στο τι συμβαίνει γύρω μας αλλά να επεμβαίνουμε και να νοιαζόμαστε. Τα παιδιά φεύγουν από το θέατρο φορώντας το κόκκινο σκουφί τους στο κεφάλι, θέλαμε να μην ξεχάσουν, να θυμούνται πως όπως συνδέθηκαν με την κούκλα-κορίτσι την βοήθησαν να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, έτσι και στην αληθινή ζωή, μπορούμε να παίρνουμε θέση και να βοηθάμε μα και να ζητάμε βοήθεια όταν χρειαστεί.

Γιατί η Κοκκινοσκουφίτσα, συνεχίζει να εμπνέει τόσες δεκάδες χρόνια μετά; Είναι τόσο ισχυρό το αρχέτυπο ιστοριών σαν αυτή;

Η ιστορία του Λύκου και της Κοκκινοσκουφίτσας έχει ρίζες βαθύτερες που ξεκινούν πέρα από τον ορίζοντα μας. Ίσως μπορούμε να φανταστούμε μία αρχή βασισμένη σε κάποια αρχαία τελετουργία για φόβο, το δέος προς τα άγρια ζώα, και αργότερα τον λύκο να εξανθρωπίζεται στον τοτεμισμό και διάφορες άλλες θρησκευτικές τελετουργίες, αν σκεφτεί κανείς πόσα χρόνια προϋπήρχε, ταξίδευε ήδη και διαμορφωνόταν από στόμα σε στόμα, από τόπο σε τόπο, έως ότου να την καταγράψει ο Charles Perrault, οι αδελφοί Grimm, και άλλοι ίσως που δεν έχουμε ανακαλύψει. Έπειτα, σύγχρονα, πόσες διαφορετικές εκδοχές του κειμένου και των εικονογραφήσεων της έχουν δημιουργηθεί, κουβαλώντας σίγουρα κάτι ζωτικό που ακόμα και σήμερα, είναι πολύ ουσιαστικό, μία ιστορία ενηλικίωσης, μία ξεκάθαρη εικόνα του κακού και του καλού, του ορίου, του κανόνα.

Στην δική μας περίπτωση χρησιμοποιήσαμε τον τίτλο Κόκκινο Σκουφί για την παράσταση σαν μία παρεξήγηση, τέχνασμα, και ενώ στην έναρξη του έργου όλοι νομίζουν πως ξέρουν τον δρόμο, η πλοκή γρήγορα λοξοδρομεί και ακολουθεί ένα άλλο μονοπάτι.

Στην περίπτωση μας το κακό δεν είναι ξεκάθαρο όπως ένας ανθρωπόμορφος λύκος, το κακό στις μέρες μας μπορεί στην αρχή να μας φαίνεται αστείο και οικείο, η δική μας κοκκινοσκουφίτσα δεν πηγαίνει στο δάσος με φόβο και καθοδηγουμένη από ένα πρέπει ή από την μαμά της αλλά γιατί πιστεύει (όπως τα περισσότερα παιδιά, ίσως και μεγάλοι) ότι τα καταφέρνει καλύτερα και γρηγορότερα μόνη της. Το κίνητρο μέσα της είναι ξεκάθαρο τρυφερό και φωτεινό, όπως οι σκέψεις των σημερινών παιδιών, πολλές φορές εμείς οι μεγάλοι τις ερμηνεύουμε με ταμπέλες, και καχυποψία.

Τα παραμύθια αυτά δέχονται πολλή κριτική και λογοκρίνονται πια. Πιστεύετε ότι μπορούμε να διατηρούμε τον πυρήνα τους και να τα λέμε με πιο σύγχρονους τρόπους;

Προσωπικά δεν συμφωνώ με το να απλοποιούνται τα κείμενα των λογοτεχνών ιδίως όταν πρόκειται για βιβλία, ώστε να φτάνουν π.χ να γίνονται κατανοητά από παιδιά μικρής ηλικίας, να αφαιρούμε λέξεις κλειδιά, για να το κάνουμε πιο γλυκό, πιστεύω πως δεν πρέπει να βιαζόμαστε να δώσουμε στα παιδιά ένα απλοποιημένο κείμενο, που χάνει την γλαφυρότητα και την φροντίδα του συγγραφέα του, ίσως έτσι τους στερούμε ένα μέρος της λογοτεχνικής μαγείας.
Υπάρχουν τρόποι, μέσα από την διασκευή του για θέατρο, ραδιόφωνο, τον χορό, τα κόμιξ, την μελοποίηση κ.α να καταπιαστούμε με ένα έργο που μας εμπνέει δημιουργώντας προσωπικά και περιγράφοντας το με ένα διαφορετικό κώδικα.

Ναι, πράγματι, υπάρχει μία «καθώς πρέπει» λογοκρισία κυρίως του φόβου, της λύπης και του «θανάτου», για κάποιο λόγο οι νέοι γονείς αποφεύγουν να «εκθέτουν» στα παιδιά τους καταστάσεις που θεωρούν ότι θα τους προκαλέσουν λύπη στο θέατρο, στα σχολικά κείμενα, τις συζητήσεις και πραγματικές καταστάσεις της καθημερινότητας. Και αυτό σε πλήρη αντίθεση με το ότι εκθέτουν στα παιδιά, χωρίς κανένα φίλτρο στο εμπορικό υλικό που έχει φτιαχτεί πολλές φορές με κακοφτιαγμένη αισθητική, λόγου, μουσικής, αυτοαποκαλούμενου παιδικού προγράμματος σε διάφορες ιδιωτικές εμπορικές πλατφόρμες, την τηλεόρασή και το διαδίκτυο. Ενώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο, στο θέατρο, στην λογοτεχνία όταν ένα θέμα είναι καλοδουλεμένο, είναι ο ιδανικός τρόπος για να παρουσιαστεί σε ένα παιδί, μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο, οπού το παιδί νιώθει μέλος ενός μεγαλύτερου σώματος που συνδέετε και συνυπάρχει με τα υπόλοιπα παιδιά – θεατές– αναγνώστες – ακροατές μοιράζεται η αίσθηση ευθύνης και του κινδύνου. Μέσα σε ένα δουλεμένο έργο ένας ήρωας ή μία κατάσταση βρίσκει, ότι και αν συμβεί, ένα δρόμο, μία ολοκλήρωση, μία λύτρωση και αυτό γίνεται σπουδαία εμπειρία ζωής για τα παιδιά βοηθώντας τα να αναπτύξουν την κρίση και τον συλλογισμό τους.

Ποια δύναμη έχει το σκηνικό μιας κουκλοθεατρικής παράστασης; Πόσο μινιμαλιστική είναι η φιλοσοφία και ο τρόπος που βλέπετε το θέατρο;

Η τέχνη του κουκλοθεάτρου έχει μία πανίσχυρη δύναμη, η κούκλα από μόνη της ασκεί μία έλξη στους ανθρώπους μικρούς μεγάλους, όπως η ιστορία του Λύκου και της Κοκκινοσκουφίτσας, για να το ερμηνεύσουμε πρέπει να ταξιδέψουμε πολύ πίσω στα χρόνια των τοτέμ.
Η κούκλα που δεν είναι παρά ένα αντικείμενο, ένα υλικό ή ένας συνδυασμός υλικών, όταν εμψυχώνεται όμορφα από τον κουκλοπαίκτη, αποτελεί την επαλήθευση του αδύνατου, την επιβεβαίωση του φανταστικού, της ποίησης, ελπίδα.

Η ομάδα μας είναι η αλήθεια, πως δεν βλέπει το θέατρο μινιμαλιστικά, ίσως το αντίθετο, μας αρέσει να δημιουργούμε τον μικρόκοσμο της κάθε ιστορίας.

Πώς παίζετε με την κλίμακα και τι προσφέρουν στα παιδιά οι κούκλες άμεσου χειρισμού;

Στο Κόκκινο Σκουφί, δημιουργήσαμε μία παράσταση θεάτρου τσέπης, χρησιμοποιήσαμε την αλλαγή της κλίμακας της κούκλας-κοριτσιού συμβολικά, κάθε φορά που κρατά μέσα της τον φόβο μικραίνει. Θέλαμε και επιλέξαμε μετά από συζητήσεις και δοκιμές με την ομάδα να παίξουμε με κούκλες άμεσου χειρισμού στο έργο, τις κατασκευάσαμε μάλιστα έτσι ώστε να είναι φανερό στα παιδιά το πώς τις χειριζόμαστε, τα μιμηθήκαμε, ενώ ταυτόχρονα αυτό εξυπηρετεί και ένα δεύτερο στόχο το να τα εμπνεύσουμε να οργανώσουν και να παίξουν και τα ίδια μία ιστορία, για τον ίδιο λόγο χρησιμοποιήσαμε τους φακούς, η αίθουσα της Παιδικής σκηνής του Επί Κολωνώ που παίζετε η παράσταση είναι ιδανική για αυτό μιας και τα παιδιά είναι πολύ κοντά στις κούκλες και τα σκηνικά.

Είναι δύσκολο κοινό τα παιδιά;

Ναι, είναι το θέατρο για παιδιά είναι ένα πολύ απαιτητικό και αυστηρό και ευάλωτο είδος. Τα παιδιά είναι από φυσικού τους ειλικρινά, καχύποπτα, τσεκάρουν την κάθε στιγμή, αν δεν πιστεύεις αυτό που κάνεις, τις λέξεις που λες, σε εγκαταλείπουν.

Βάσω Γιαρένη
Παράσταση: «Μ’ ένα Κόκκινο Σκουφί»
Θέατρο Επί Κολωνώ (Ναυπλίου 12 & Λένορμαν 94, Αθήνα)
Κάθε Σάββατο 16.00 – μέχρι 31 Ιανουαρίου 2026
Εισιτήρια εδώ

Πηγή: Απόστολος Πάππος, elniplex, 02/01/2026