Κριτικες θεατρικων παραστασεων | «Η Μοναξιά της Δύσης» του Μάρτιν ΜακΝτόνα, από την Ομάδα «Νάμα» στο Θέατρο Επί Κολωνώ

  • αρχική
  • |
  • νέα & κριτικές
  • |
  • Κριτικες θεατρικων παραστασεων | «Η Μοναξιά της Δύσης» του Μάρτιν ΜακΝτόνα, από την Ομάδα «Νάμα» στο Θέατρο Επί Κολωνώ

21 Νοέ, 2026 | @, κριτικές

Κριτικες θεατρικων παραστασεων | «Η Μοναξιά της Δύσης» του Μάρτιν ΜακΝτόνα, από την Ομάδα «Νάμα» στο Θέατρο Επί Κολωνώ

  • αρχική
  • |
  • νέα & κριτικές
  • |
  • Κριτικες θεατρικων παραστασεων | «Η Μοναξιά της Δύσης» του Μάρτιν ΜακΝτόνα, από την Ομάδα «Νάμα» στο Θέατρο Επί Κολωνώ

21 Νοέ, 2026 | @, κριτικές

Στη «Μοναξιά της Δύσης» (1997), το τρίτο και τελευταίο μέρος της «Τριλογίας του Λήνεην», ο Μάρτιν ΜακΝτόνα οικοδομεί έναν «κλειστοφοβικό» θεατρικό μικρόκοσμο όπου η ανθρώπινη επικοινωνία έχει εκφυλιστεί σε τελετουργία αλληλοεξόντωσης. Δύο αδέλφια, ο Κόλμαν και ο Βαλέν, μετατρέπουν τον οικιακό χώρο σε μικρογραφία μιας κοινωνίας που αδυνατεί να υπερβεί τις ιστορικές, ιδεολογικές και συναισθηματικές της αγκυλώσεις. Το σπίτι δεν λειτουργεί ως καταφύγιο, αλλά ως θάλαμος αναπαραγωγής της βίας, ένας τόπος όπου το παρελθόν δεν ανακαλείται απλώς αλλά αναπαρίσταται αδιάκοπα μέσα από χειρονομίες, προσβολές και επίδειξη εξουσίας.

Η αδελφική σχέση αποκτά έτσι ευρύτερη αλληγορική διάσταση: συμπυκνώνει την εικόνα μιας Ιρλανδίας διχασμένης, σημαδεμένης από τη θρησκευτική αυθεντία, την κοινωνική συντηρητικότητα και την αδυναμία ιστορικής συμφιλίωσης. Η θρησκεία, απογυμνωμένη από τη λυτρωτική της υπόσχεση, εμφανίζεται ως ένας ακόμη μηχανισμός ενοχής και πειθάρχησης, ενώ ο πατέρας, ακόμη και απών, εξακολουθεί να ασκεί την εξουσία του ως εσωτερικευμένο τραύμα. Ο ιερέας Γουέλς, αντιμέτωπος με την αδυναμία του να διαμεσολαβήσει ουσιαστικά ανάμεσα στους ανθρώπους, ενσαρκώνει την κρίση ενός θεσμού που διατηρεί το τελετουργικό του κύρος, αλλά έχει απολέσει την υπαρξιακή του αποτελεσματικότητα. Η νεαρή Γκερλίν, από την άλλη, μοιάζει να εκπροσωπεί μια εύθραυστη δυνατότητα διαφυγής από την ασφυκτική επαρχιακή πραγματικότητα, χωρίς ωστόσο να κατορθώνει να αποδεσμευτεί από τη βία που τη συγκροτεί.

Τα αντικείμενα γύρω από τα οποία εκδηλώνονται οι καυγάδες των δύο αδελφών, δεν αποτελούν απλώς στοιχεία σκηνογραφικής ατμόσφαιρας. Λειτουργούν ως πυκνωτές μέσα από τους οποίους αποκαλύπτεται η παθολογία των σχέσεων. Για παράδειγμα, τα αγαλματάκια φαντάζουν σαν πολύτιμα υποκατάστατα συναισθηματικών δεσμών. Ο φούρνος γίνεται τόπος βεβήλωσης των θρησκευτικών συμβόλων. Η εικόνα του πατέρα Γουέλς που καίει τα χέρια του επιχειρώντας να περισώσει τα λιωμένα ειδώλια παραπέμπει ειρωνικά σε αποτυχημένη πράξη εξιλέωσης, σαν η Εκκλησία να επιχειρεί να περισώσει τα απομεινάρια μιας πίστης που έχει ήδη χάσει τη δύναμή της.

Η μακντονική δραματουργία επιστρατεύει το μαύρο χιούμορ όχι ως αποσυμπίεση, αλλά ως αισθητικό μηχανισμό αποκάλυψης του παραλόγου. Το κωμικό στοιχείο γεννιέται ακριβώς εκεί όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια συντρίβεται από την ευτέλεια της καθημερινότητας. Οι επαναλήψεις, οι λεκτικοί διαξιφισμοί και η σχεδόν μηχανική ανακύκλωση των συγκρούσεων συγκροτούν μια κυκλική δραματουργική δομή, όπου κάθε απόπειρα συμφιλίωσης υπονομεύεται εκ των έσω. Τελικά, η μοναξιά δεν αποτελεί απλώς ατομική υπαρξιακή κατάσταση, αλλά το πολιτικό σύμπτωμα μιας κοινωνίας που έχει χάσει τη δυνατότητα να φανταστεί τον Άλλον έξω από το πεδίο της απειλής. Η «Δύση» του τίτλου δεν είναι μόνο ένας γεωγραφικός τόπος, είναι ένας ολόκληρος κόσμος που, έχοντας εξαντλήσει τη γλώσσα της συνύπαρξης, παραμένει εγκλωβισμένος στην αυτοκαταστροφική του επανάληψη.

Η παράσταση της Ομάδας Νάμα ξεδιαλύνει τη δραματουργική πολυπλοκότητα του ΜακΝτόνα, καθιστώντας διαυγείς τις εσωτερικές συνδέσεις ανάμεσα στο παράλογο, τη βία και την ανθρώπινη ευαλωτότητα. Η εύρυθμη σκηνοθεσία της Ελένης Σκότη φωτίζει με ευκρίνεια το αθέατο συναισθηματικό υπόβαθρο που υπονομεύει διαρκώς όσα εκφέρονται: πίσω από την επιθετικότητα ελλοχεύει η ανάγκη για αποδοχή, πίσω από τον σαρκασμό η απελπισμένη διεκδίκηση μιας μορφής αγάπης.

Το σκηνικό του Γιώργου Χατζηνικολάου ανασυνθέτει το εσωτερικό ενός ιρλανδικού σπιτιού, με σχολαστική προσήλωση: τα φθαρμένα έπιπλα, τα οικιακά σκεύη, το τζάκι και τα μικροαντικείμενα συνθέτουν έναν χώρο που αποτυπώνει την κοινωνική και ψυχολογική καθήλωση των ενοίκων του. Τα κοστούμια της Μαρίας Αναματερού, με τη λιτότητα και την καθημερινή τους αληθοφάνεια, αποδίδουν την επαρχιακή ταυτότητα των προσώπων χωρίς γραφικότητες.

Με ευαισθησία στις τονικές διαβαθμίσεις, ο Γιώργος Αγιαννίτης δεν φωτίζει απλώς τα πρόσωπα, τα απομονώνει, τα εκθέτει, αναδεικνύει τις ρωγμές τους. Οι αντιθέσεις ψυχρού και θερμού χρώματος αντανακλούν τη διαρκή ένταση ανάμεσα στην οικειότητα και την απειλή. Η μουσική του Gary Salomon συνομιλεί με τη σκηνική δράση ενισχύοντας την υπόγεια ένταση και την αίσθηση της υπαρξιακής απομόνωσης.

Ο Παντελής Δεντάκης (Βαλέν) και ο Σήφης Πολυζωίδης (Κόλμαν) συγκροτούν ένα υψηλής δυναμικής και έντασης δίδυμο που αποκαλύπτει εξελικτικά τις αντιφάσεις των προσώπων και απογειώνει το σασπένς. Η Χριστίνα Μαριάνου (Γκερλίν) αποδίδει με ευκρίνεια τα χαρακτηριστικά του ρόλου. Αντιθέτως, ο Νικόλας Δροσόπουλος (Πάτερ Γουέλς) κινείται διστακτικά, με αμηχανία και αστάθεια. Ως αποτέλεσμα, ο ιερέας δεν αποκτά τη σαφήνεια και το βάρος που υπαγορεύει η δραματουργική του λειτουργία.

Την εξαιρετική μετάφραση του Γιώργου Χατζηνικολάου μπορεί κανείς να διαβάσει μαζί με άλλα ενδιαφέροντα κείμενα για το έργο και τον συγγραφέα, στο πρόγραμμα-βιβλίο που κυκλοφορεί από την ομάδα σε συνεργασία με την Κάπα Εκδοτική.

 

 

Πηγή: Νεκτάριος-Γεώργιος Κωνσταντινίδης, κριτικές θεατρικών παραστάσεων, 21/11/2026

Νεφέλη Τραγίδη